HyHUP Eemshaven!

In de week van 18 mei vond de jaarlijkse World Hydrogen Summit plaats in Rotterdam. Dit is het grootste internationale waterstofevent, met ongetwijfeld weer veel updates en aankondigingen. Daarnaast is het een grote ontmoetingsplaats voor overheid en bedrijfsleven. En er was nog meer mooi nieuws in die week. Het eerste gedeelte van het landelijke waterstofnetwerk in Rotterdam werd in gebruik genomen, in het bijzijn van de koning. Maar we zijn er nog lang niet.

Tekst: René Schutte

Grote investeringen haperen doordat de complexiteit van de energie- en grondstoffentransitie en de bijbehorende risico’s steeds duidelijker worden. En daar wordt actie op genomen. Immers, we hebben geen alternatieven voor de inzet van waterstof(dragers) als we de klimaatdoelen willen halen. En (af)wachten is nog steeds geen optie.

In februari van dit jaar is het Hyhub Eemshaven gepresenteerd, te downloaden via de website van HyNorth. In dit rapport is een overzicht gemaakt van alle publiek bekende investeringen in waterstofprojecten en plannen daarvoor in de Eemshaven. De Eemshaven is de energiehaven van Nederland, goed voor een derde van de elektriciteitscapaciteit zowel voor import als Nederlandse productie. Daarnaast komt hier aardgas binnen vanuit Noorwegen en via LNG. De Eemshaven kan een strategische rol gaan vervullen voor grootschalige productie, import en export van waterstof. Een deel van de waterstofaanvoer kan goed gebruikt worden in het andere gedeelte van de noordelijke haven in Delfzijl. Hier zit veel chemische industrie die voorop loopt in vergroening. Dit roept wel om ketenregie. De investeringen in de projecten op verschillende plekken in de keten, zullen niet vanzelf gaan. Naast het fysiek en financieel bij elkaar brengen van vraag en aanbod, is ook integrale planning voor diverse infrastructuur nodig zoals water-, warmte- en elektriciteitsinfra naast waterstofinfra.

Ook de overheid neemt al sinds jaren actie. Na de publicatie van de Nederlandse waterstofstrategie in 2020 is onder andere een groot scala aan regelingen ontwikkeld om de verschillende onderdelen van de waterstofwaardeketen op weg te helpen. Met de regelingen komt niet alleen geld beschikbaar, maar worden ook investeringsrisico’s afgedekt. Telkens laat voortschrijdend inzicht zien dat ontwikkeling van de regelingen langzamer gaat, dan de bruggen die de regelingen moeten vormen naar voldoende robuuste investeringen. Dit geldt ook voor de ontwikkeling van wetten en regels door de overheid. De bestaande wetten en regels zijn veelal ontwikkeld voor volwassen markten en stabiele situaties, niet voor markten in ontwikkeling. Zo ook de Europese richtlijn voor hernieuwbare energie (RED III). Deze richtlijn stelt doelen en verplichtingen voor gebruik van hernieuwbare energie die op nationaal niveau moeten worden omgezet in wetgeving. Vaak worden deze doelen en verplichtingen gekoppeld aan jaartallen, maar bij een vertraging van de investeringen vormen de jaartallen een nieuwe blokkade in die ontwikkeling in plaats van dat ze helpen. Nederland heeft samen met een aantal andere landen recent actie genomen richting de Europese commissie met het verzoek om regels meer pragmatisch te maken om de opschaling van groene waterstof te versnellen. Verstandig en hard nodig.

Een andere noodzakelijke actie is het snel kiezen van gebieden voor de ontwikkeling van offshore windparken boven Noord-Nederland. Inclusief de aanlandingsroute met kabels of waterstofinfrastructuur. De doelstelling is zo’n 23 gigawatt tot 2050. De ontwikkeling van duurzame elektriciteit is ook vertraagd, mede omdat de concrete vraag nog achterblijft. De windparken belanden hiermee ook weer in een kip-eicyclus, terwijl alle langetermijnscenario’s laten zien dat meer duurzame opwek nodig is. Hier is de overheid aan zet.